ҚАЗАҚСТАН ШЫҒЫСТАНУШЫЛАРЫ ЗЕРТТЕУІНДЕГІ ҚЫТАЙ АРХИВІ ҚҰЖАТТАРЫНДАҒЫ БҰРЫТТАР (ҚЫРҒЫЗДАР) ТУРАЛЫ МАҒЛҰМАТТАР

Авторы

  • Ошан Ж. Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты (Шевченко көш., 28-үй, 050010. Алматы, Қазақстан Республикасы zhan918@mail.ru
  • Бөтөнөев Ж.С. Ош мемлекеттік университетінің халықаралық қатынастар факультетінің шығыстанукафедрасы (Ленин көш., 331-үй, 723500. Ош, Қырғызстан Республикасы) joldoshbek_84_osh@mail.ru

DOI:

https://doi.org/10.51943/2710-3994_2023_33_1_53-67

Ключевые слова:

Қытай архив құжаттары, мәнзуша құжаттар, қытайша құжаттар, бұрыттар (қырғыздар), бурыт елшілері, Жолан

Аннотация

Введение. В архивных документах написанные на китайских и маньчжурских языках по истории Казахстана сохранились сведения о бурытах (кыргызы). Эти документы были найдены отечественными востоковедами в архивах Первого Исторического архива Китая в Пекине и были привезены в страну, переведены на казахский язык, и были проведены исследования данных. Цель и задачи исследования — в статье ставится задача собрать информацию о кыргызах из содержания маньчжурских и китайских документов, изученных историками нашей страны, и раскрыть ее. Предпринятый в этих целях шаг поможет расширить сферы научного оборота данных научных исследований, проводимых отечественными учеными. Результаты. В статье индивидуально показано время написания документов, относящихся к теме, каким событием они были образованы, краткое содержание документа, объективно описаны исторические проблемы, затронутые в документах. Доказано, что данные научных работ, выполненных востоковедами Казахстана, могут помочь не только в изучении казахстанской истории, но и в изучении истории соседних стран. Собранные сведения о кыргызах, хранящиеся в китайских архива были прокомментированны и описанны. Выводы. Определение сложных отношений Казахского ханства с соседними странами, в том числе с кыргызами, в этот исторический период, углубленное изучение истории казахско-кыргызских отношений - тема, требующая новых данных. Успехи, достигнутые историками Казахстана в изучении исторических документов дальнего и ближнего зарубежья, также могут помочь в изучении истории родственного кыргызского народа.

Скачивания

Данные скачивания пока недоступны.

Библиографические ссылки

Ejenkhanuly, 2006 — Ejenkhanuly B. Qazaqstan tarikhy turaly Qytai derektemeleri [Chinese Historical Sources on the History of Kazakhstan]. Vol. 3. Almaty: Dajk Press, 2006. 294 p. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, 2009 — Ejenkhanuly B. Qazaq khandıgı men Cin patshalygynyng sawda qatynastary turaly qytai muragat qujattary [Chinese archival documents on the trade relationships between the Kazakh Khanate and the Qing Dynasty]. Vol. 1. Almaty, 2009. 362 p. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, 2012 — Ejenkhanuly B. Qazaq khandygy men Cin patshalygynyng sayasi-diplomatialyq qatynastary turaly qytai muragat qujattary [Chinese archival documents on the political and diplomatic relationships between the Kazakh Khanate and the Qing Dynasty]. Vol. 1. Almaty, 2012. 460 p. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, 2013 — Ejenkhanuly B. XVIII gasyrdyng ekinshi jartysynda shygystagy qazaqtardeng atajurtyna oralu tarikhyna qatysty tyng derekkozderi [New information on the history of the return of the Kazakhs to their Eastern homeland in the second half of the 18th century]. Collection of materials of the Іnternatіonal scіentіfіc conference «History of Kazakhstan: Innovation concepts and periodization as a priority of scientific knowledge». Almaty, Aprіl 18, 2013. Pр. 144–148. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, Oshan, 2012 — Ejenkhanuly B., Oshan Zh. Qazaq khandygy men Cin patshalyğynyng sawda qatynastary twraly qytai murağat qujattary [Chinese Archival Documents on the trade relationships between the Kazakh Khanate and the Qing Dynasty]. Vol. 2. Almaty, 2012. 420 p. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, 2009 — Ejenkhanuly B. Qazaq khandygy men Cin patshalygynyng sayasi-diplomatialyq baylanıstary twraly qytai muragat qujattary [Chinese Archival Documents on the Political and Diplomatic Relationships between the Kazakh Khanate and the Qing Dynasty]. Vol. 1. Almaty, 2009. 456 p. (Іn Kaz.).

Ejenkhanuly, 2017 — Ejenkhanuly B. Qojabergen batyr — 1756–1767 jyldarda qalyptasqan manju-qytai muragat qujattary negizinde [Khojabergen Batir – Based on the Manchu-Chinese Archival Documents of 1756–1767]. Almaty: Arys baspasy, 2017. 496 p. (Іn Kaz.).

Gaozong, 1986 — Gaozong Sh. Daqing Gaozong Chun (Qianlong) Huangdi Shilu [The Veritable Records of the Qianlong Emperor of the Great Qing Dynasty]. Beijing: Zhonghua shuju, 1986. 1503j (In Chin.). Khafïzova, 2022 — Khafïzova K. XVIII-XIX gasyrdagy dala bileushileri jane olardyng diplomatiasy [Steppe rulers and their diplomacy in the 18th -19th centuries]. Astana: KISS, 2022. 488 p. (Іn Kaz.). Mambetturdu (ed.), 2004 — Mambetturdu M. Qytai taryhyi jazmalarynda Kyrgyzdar [Kyrgyz in Chinese historical records]. Kyzylsuu kyrgyz basmasy, 2004. 523 p. (In Kyrg.).

Qi Guang, 2021 — Qi Guang bianyi. Qing dai zhunga'er qingbao man wen dang'an yіben [A collection of translations of Manchu archive documents related to the secret exploration of Zhongaria during the Qing Dynasty]. Shanghai: Fudan daxue chuban she, 2021. 470 p. (In Chin.).

Wu, Li, 2020 — Wu Yu., Li Sh. Qingdai Xinjiang Manwen dang’an huibian. [Collection of Manchu Archival Documents about Qing-era Xinjiang]. Vol. 10. Guilin: Guangxi shifan daxue chubanshe, 2020. (In Chin.).

Wu, 2011 — Wu Yu. Jin bai nian lai manwen dang an bian yi chuban zongshu –Yi Zhongguo dalu wei zhongxin// Manwen Yanjiu, 2011, di 2 qi, di 37-46 ye [A Summary of the Compilation and Publishing of Manchu Manchu documents in the Past Hundred Years – Centered on Mainland China]. Manchu Studies Magazine. 2011. No. 2. Pp. 37–46. (In Chin.).

Zhongguo, 2006 — Zhongguo di yi lishi dang'an guan, Hasakesitan dongfang xue yanjiu suo. Qingdai Zhong-Ha guanxi dang'an huibian [Archival Documents concerning Sino-Kazakh Relationships during the Qing Dynasty]. Vol. 1. Beijing: Zhongguo dang’an chuban she, 2006. 649 p. (In Chin.).

Zhongguo, 2007 — Zhongguo di yi lishi dang'an guan, Hasakesitan dongfang xue yanjiu suo. Qingdai Zhong-Ha guanxi dang'an huibian [Archival Documents concerning Sino-Kazakh Relationships during the Qing Dynasty]. Vol. 2. Beijing: Zhongguo dang’an chuban she, 2007. 658 p. (In Chin.).

Загрузки

Опубликован

25.06.2025

Как цитировать

Ошан Ж., & Бөтөнөев Ж.С. (2025). ҚАЗАҚСТАН ШЫҒЫСТАНУШЫЛАРЫ ЗЕРТТЕУІНДЕГІ ҚЫТАЙ АРХИВІ ҚҰЖАТТАРЫНДАҒЫ БҰРЫТТАР (ҚЫРҒЫЗДАР) ТУРАЛЫ МАҒЛҰМАТТАР. Asian Journal "Steppe Panorama", 10(1), 53–67. https://doi.org/10.51943/2710-3994_2023_33_1_53-67

Выпуск

Раздел

ТЕОРИЯ МЕТОДОЛОГИИ
Просмотры
  • Аннотация 1807
  • PDF 631

Поделиться

Отправить статью по почте

ҚАЗАҚСТАН ШЫҒЫСТАНУШЫЛАРЫ ЗЕРТТЕУІНДЕГІ ҚЫТАЙ АРХИВІ ҚҰЖАТТАРЫНДАҒЫ БҰРЫТТАР (ҚЫРҒЫЗДАР) ТУРАЛЫ МАҒЛҰМАТТАР

Получатель получит письмо со ссылкой на статью и PDF во вложении.

или открыть в своей почтовой программе