1246 ЖЫЛЫ РИМ ПАПАСЫ ИННОСЕНТ IV-ГЕ ЖАЗЫЛҒАН «ТАТАР ХАТЫ» ЖӘНЕ ОНЫҢ НАЙМАН ТӨРЕГЕНЕ ХАТҰНМЕН ҚАТЫСЫ
DOI:
https://doi.org/10.51943/2710-3994_2023_34_2_290-302Ключевые слова:
татарское письмо, тюркский язык, найман, Плано Карпини, Инносент IV, Жуген хан, Торегене хатунАннотация
Введение. Данная статья призвана пролить новый свет на изучение так называемого
«Татарского письма Гуюк-хана папе Иннокентию IV в 1246 году». Цели и задачи. Ранее ученые пришли к
предварительному заключению, что упомянутое «татарское письмо» было написано на монгольском
языке от имени Гуюк-хана. Однако, приводя остальные тюркские слова и предложения в дошедшем до
нас персидском варианте письма, автор полагает, что оригинал «татарского письма» должен быть на
тюркском языке. Так почему же это письмо было написано на тюркском языке? И какое историческое
событие стоит за этим? Данная статья призвана обсудить и прояснить эти исторические вопросы.
Результаты. На основе историко-филологического анализа соответствующих источников автор данной
статьи представляет некоторые новые взгляды на исторические вопросы, связанные с указанным
документом. Кроме того, в статье также рассматриваются статус и влияние Торегене катун в истории
Монгольской империи. Выводы. Автор данной статьи утверждает, что письмо, обычно приписываемое
Гуюк-хану, было написано по воле Торегене катун, найманки, матери Гуюк-хана и регентши Монгольской
империи после смерти Угэдэй-хана; Сильное тюркское содержание в персидском переводе письма
указывает на то, что родным языком Торегене, а именно языком найманов, был тюркский.
Скачивания
Библиографические ссылки
Ceaves, 1960–1961 — Ceaves F. W. The Sino-Mongolian Inscription of 1240 // Harvard Journal of Asiatic Studies. 1960–1961. No 23. Pp. 62–75 (In Eng.)
Dawson, 1955 — Dawson, Ch. The Mongol Mission: Narratives and letters of the Franciscan Missionaries in Mongolia and China in the Thirteenth and Fourteenth Centuries. New York, 1955. 227 p. (In Eng.)
Gai Shanlin, 1992 — Gai Shanlin. Inshan uangu (Inshan' zheríndegí oňġut yelí) [Yinshan uangu (Yonghut country in Yinshan)]. Huhehaote (Kokhot), 1992 (盖山林:《阴山汪古,呼和浩特:内蒙古人民出 版社,1992 年). (In Chin.)
Gumilev, 2013 — Gumilev L. Encyclopedia [Encyclopedia] / Ch. ed. E.B. Sadykov, comp. T.K. Shanbai. Moscow: Publishing house "Hudozhestvennaya literatura", 2013. 454 p. (In Russ.) Juwaynī, 1958 — Juwaynī, Alā al-Dīn. Translated by John Boyle. The history of the world conqueror. Manchester: Manchester university press, 1958. 244 p. (In Eng.)
Martin, 1938 — Martin, D. Preliminary Report on Nestorian Remains North of Kuei-Hua, Suiyüan // Monumenta Serica 3. 1938. Pp. 232–249. (In Eng.)
Minorsky, 1937 — Minorsky V. (Translated and Explained), Ḥudūd al'Ālam [The Regions of the World — A Persian Geography, 372 A.H. – 982 A.D.]. London, 1937. Pp. 304–305. (In Eng.)
Meng Gong, 1983 — Meng Gong. Meng da bei lu. 1a–2b p. Şañxay: «Şañxay gwczï şw dyan» (Şanxay tarïxï jazbalar kitapxanası», 1983 zh.) [Shanghai Historical Records Library, 1983 y.)]. (孟珙:《蒙鞑备录》,上海 古籍书店,1983. 第一叶正面至第二叶背面). [Meng Gong: "Mongolia Preparatory Records", Shanghai ancient books bookstore, 1983. The front of the first leaf to the back of the second leaf]. (In Chin.)
Paulillo, 2013 — Paulillo M. White Tatars: The Problem of the Öngũt conversion to Jingjiao and the Uighur Connection / Tang, Winkler (ed.), From the Oxus River to the Chinese Shores: Studies on East Syriac Christianity in China and Central Asia (orientalia – patristica – oecumenica) (2013). Pp. 237–252. (In Eng.)
Pelliot, 1922–1923 — Pelliot P., Les Mongols et la Papauté // Revue de'lOrient Chrétien, XXIII. 1922–1923. Pp. 1–30. (In Fr.)
Rachewiltz, 1981 — Rachewiltz de I. Some Remarks on Töregene’s Edict of 1240 // Papers on Far Eastern History. 23 March 1981. Pp. 38–63 (In Eng.)
Rachewiltz, 1999 — Rachewiltz de I. Was Töregene Gatun Ögödei's "Sixth Empress? // East Asian History. 1999. No 17/18. Pp. 71–76. (In Eng.)
Rachewiltz, 2019 — Rachewiltz de I. Qan, Qa’an and the Seal of Güyüg // East Asian History. 2019. No 43. Note 20. Pp. 97, 99. (In Eng.) Rashid ad-Din, 1946–1960 — Rashid ad-Din. Collection of annals. Vol. 1–3 / Rashid ad-Din. MoscowLeningrad: Academy of Sciences of the USSR, 1946–1960. (In Russ.)
Song Jizhen, 1920 — Song Jizhen. Chzhunshulin Yelyuy gun shendaobey (Tombstone for Mr. Yelui during Zhongshulin career / (Yuan dynasty writer) Su Tianjue (Comp.), Guo Chao Wen Lei, Vol. 57, we refer to the 1920s version of this work, the Si Bu Sun Kan Chubian we used (宋子贞:《中书令耶律公神道碑》,《国朝 文类》,第 57 卷,《四部丛刊初编》本。并见:谢方点校:《湛然居士文集》附录一,中华书局,1986 年). [Song Zizhen: "Zhongshuling Yelugong Shendao Stele", "Guochao Wenlei", Volume 57. Four Series. First Edition. See also: Xie Fang's proofreading: Appendix I of "Zhan Ran Layman Collection", Zhonghua Book Company, 1986]. (In Chin.) Töregene Khatun, 2022 — «Töregene Khatun» // https://en.wikipedia.org/wiki/Töregene_Khatun (the date of the last revision of the text — november 3, 2022) (access date: 05.05.2023) (In Eng.) Yuan shi — Yuan shi, 118-czyuan, «Kolïczmsınıñ ömirbayanı» [juan 118, "Biography of Colicism"] (《元 史》第118卷,《阔里吉斯传》) ["Yuan Shi" Volume 118, "The Biography of Korigis"]. (In Chin.)
Yuan, 1936 — Yuan Chao Pi Shi. Biz bul kitaptıñ 1936-jılı qurastırılğan «Sı bw cwn kan syanbyan» nusqasın paydalandıq [We compiled this book in 1936 «Si bu tsung kan xianbian» used the version.] (《元朝秘 史,《四部丛刊三编本》). [Secret History of the Yuan Dynasty, Four Series and Three Editions]. (In Chin.)
Yule, 1915 — Yule H. Cathay and the Way Thither: Being A Collection of Medieval Notices of China (4 Volumes). Vol. 3. London: Hakluyt Society, 1915. Pp. 82–83. (In Eng.)
Cai Meibiao, 1989 — Cai Meibiao. (蔡美标:《脱列哥那后史事考辩》,《蒙古史研究》第 3 辑(1989 年,第 12–29 页) [Analyzes of historical events related to Tolegene khayshayim] // Research on Mongolian History. No 3, 1989. Pp. 12–29. (In Chin.)
Cai Meibiao, 1955 — Cai Meibiao. Yuan'day beykhua bey tszilu [Yuan dai beihua bei jilu] (《元代白话碑 集录》) [Yuan Dynasty Vernacular Style Collection]. Beijing, 1955. Comment 2. P.7. (In Chin.) Қосымша 1 1246 ж. Рим папасы Инносент IV-ге жазылған «татар хатының» парсы тіліндегі нұсқасы. Дереккөзі: Dschingis Khan und seine Erben (exhibition catalogue), München 2005, p.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
- Аннотация 1003
- PDF (Қазақ тілі) 677




